Kant,
deney dünyasına ait olmayan şeylerin bilgi konusu olamayacağını söylerken,
bu tür bilgilerin pratik ve ahlaksal değerinden sözeder.
18. yy.da
ortaya çıkan pozitivizm ve onun çağımız versiyonu neo-pozitivizm akımları
ise deney dışı bilginin hiçbir değerinin olmadığı iddiasındadır.
Pozitivizmin
ünlü temsilcisi Comte’a(1789-1857) göre insan zihni üç aşamadan geçmiştir:
Teolojik aşama
(Olgular tanrısal güçlerle açıklanır)
Metafizik aşama
(olgular metafizik güçlerle açıklanır)
Pozitif Aşama
(olguların olgularla açıklandığı aşama)
Pozitif aşamada
sadece doğa olayları değil, dinler, gelenekler, sanat, ahlak da olgulara
dayalı olarak açıklanmalıdır.
Comte’a göre
gerçek felsefe metafiziği bırakmalı ve olgularla ilgilenmelidir, pozitif
bir bilim olmalıdır.
TARTIŞMA-DÜŞÜNME:
- Comte’un
görüşlerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
- Pozitif
bir felsefe, bir ahlak, bir din nasıl olabilir?
- “Hayatta
en gerçek yol gösterici bilimdir.” Atatürk’ün bu sözüyle
pozitivizm düşüncesini ilişkilendirebilir miyiz?
- Pozitivizm
düşüncesinin ortaya çıktığı 18. yy.dan günümüze doğru gelerek
bir değerlendirme yapınız.
- “Olguları
olgularla açıklamak” ne demektir?
ANALİTİK
FELSEFE
Bu akıma göre
felsefenin biricik amacı analiz etmek olmalıdır. Bu analiz dilin kullanılışı
ve işlevi ile ilgili bir analiz olmalıdır. Felsefi problemler bir
anlamda dilsel problemlerdir ve bu problemlerin çözümü dilin analiziyle
olanaklıdır.
Aralarında
çeşitli görüş farklılıkları olmasına rağmen, R.Carnap, M.Schlick,
B.Russell, L.Wittgenstein bu akımın temsilcileri olarak sayılabilir.
Wittgenstein’a
göre dil ile gerçeklik aynı yapıya sahiptir. Bu yüzden de dilin analizi
demek gerçekliğin analizi demektir.
Düşününüz:
“Dilinin sınırları,
dünyanın sınırlarıdır.” L.Wittgenstein
(sürecek...)