KÜRESELLEŞME
Küreselleşmenin temel mantığı kapitalizmdir. O halde
küreselleşmeği tartışabilmek için öncelikle kapitalizmi tanımamız
gerekir.
Kapital sermaye demektir.
Kapitalizmse paranın ön plana çıkması ve tüm gelişmenin para çerçevesinde
dönmesidir. Başka bir değişle sermayenin üretim araçlarını tekeline
geçirmesi ve en yüksek kar için çalışanın emeğini sömürmesidir.
18.yy’ da kumaş dokuma tezgahlarının makineleştirilerek
üretimin artması sanayi devrimini doğurmuştur.
Sanayi devrimiyle birlikte üretim araçlarının tekelleşmesi
ve daha fazla kar fikriyle de kapitalizm ortaya çıkmıştır. Kapitalizmin
temel mantığı tüm pazara sahip olma fikridir yani sermayenin en üst
noktaya ulaşmasıdır. O halde sermaye artıkça kapitalizm gelişir.
1980’lerle birlikte uydu yayınları aracılığıyla
reklamların tüm dünyaya yayılması, ulaşılmaz denen yerlere dahi
girmesi kapitalizmi körükleyen etmen oldu.
Bu tarihten itibaren yeni isim kapitalizm değil daha
sevimli ve masum görünen küreselleşme oldu. Temelleri aynı olmakla
birlikte (yani tüm pazara egemen olmak fikri) tek değişen sınırları
ortadan kaldırmayı amaçlayan ve az gelişmiş ülkeleri etkilemekte
kullanılan düşünce yapısı oldu.
Peki neydi bu düşünce yapısı? Bu yapı üretip satmayı
öngörmüyordu. Karı yükseltmek için ucuz iş gücünün bulunduğu
yerlerde fabrika kurulmasından geçiyordu. Örneğin Sony firması amerikan
sermayesiyle kurulmuştur. Ama Japonya’da üretilmesine başlanmış,
Kore, Çin, Tayvan, Meksika ve diğer ülkelerde üretimi sağlanmıştır.
Peki madem üretim dış ülkelerde yapılıyor sermaye amerikaya nasıl dönüyor
o zaman? Basit Amerika işin sadece teknoloji geliştirme ve patent satma bölümüyle
uğraşıyor. (temiz kısım)
Adı geçen ülkelerde fabrika açmak isteyen kişi
Sony’den teknoloji satın alıyor ve bu da %40’lık sermayeyi oluşturuyor.
Bu %40’lıksa temiz para olarak Sony firmasına zahmetsiz bir şekilde dönüyor.
Aynı zamanda üretilen maddenin bıraktığı atık kendi başlarını ağrıtmadan
mal dünya pazarına yayılıyor.
Farklı bir örnekse Microsoft veya Macintosh firmalarının
yaptığı gibi üretimi kendisi gerçekleştirip, aracılarla malın dünya
pazarına sokulması ve %100’lük karın ele geçmesidir.
Bu durumda sermayenin yükünü arttıran tek şey gümrüklerdir
yani sınırlar. Sermayenin sahip olduğu malı ülke sınırlarından
sokması için ücret ödemesi gerekir. Bu ise fazladan masraf anlamına
gelir o halde sınırların aldırılma isteği de açıktır.
Gelişmekte olan ülkelerde üretim için proje ve
teknoloji bulma evreleri söz konusudur. Bu evreler çok uzun ve
zahmetlidir. Ülkenin koşullarını geçici olarak zorlar. Ama üretilen
mal bağımsızlığını da yanında getirir.
Küreselleşmeyi yaymakta olan firmalar bu teknolojiyi ve
projeyi satarlar. Gelişmekte olan ülke teknoloji geliştirmekle uğraşmayıp
teknolojiyi hazır alır ve sadece montajını yapar. Bu da ülke içindeki
küçük üreticiyi öldürür. Ve tekele neden olur. Ülkeye ucuz sokulan
teknoloji istenildiği gibi pahalıya satılıp ülke bağımlı hale
getirilir. Her türlü ambargo ve baskıyla ekonomi kolayca çökertilir.