AUSCHWİTZ SONRASI EĞİTİM   T.ADORNO

Urla Lisesi Sunum Metni  Mart ’05 Amerikan Lisesi

Teodor Adorno’ya göre;Auschwitz’deki her asker SADOMAZOŞİST’ti.Yani her asker orada kendi isteğiyle bulunur ve yaptıklarından zevk alırdı.Çünkü; sadizmde kendine acı çektirmede yer alır.Ötekine acı çektirerek intikam almış olur. Adorno’ya göre;hiç düşünmeden çoğunluğa uyan kimseler kendilerini birer nesne haline getirmiş olurlardı.Bunlardan oluşmuş kitlelere AMORF KİTLE demiştir. 

Her Auschwitz askerini ve komutanını manipülatif kişi olarak tanımlamıştır Adorno.Buna göre manipülatif kişilerde organizasyon takıntısı,doğal insancıl deneyimlerde edinme yetersizliği,bir tür duygusal katılık ve aşırı gerçekçiliktir.Bu tipler,iş yapma iradesinin etkisindedirler.Onlara verilen işi yaparlar ve yaptıkları işin içeriğini asla sorgulamazlar.Üstelik bu tip kişilerden aramızda sandığımızdan daha fazla sayıda vardır.

Teodor Adorno-Manipülatif kişiliğe ŞEYLEŞMİŞ BİLİNÇ adını takmıştır.Örneğin:Paul Walley;2. Dünya Savaşı’ndan önce şöyle söylemişti:”İnsanlık dışılığın geleceği parlaktır.”

Şeyleşmiş bilinçle mücadele etmek zordur.Çünkü psikotiklerdeki şizoid durumla mücadele etmek kadar sıkıntılıdır.

Adorno;Auschwitz gibi insanlık dışılığın tekrarlanmaması için;felsefe ve psikolojiye düşen görev ve bu görevin önemi konusuna dikkat çekmiştir.

Teodor Adorno;bu konuda önermeler yapmıştır.Bende sizlere Adorno’nun bu önerilerini kendimce yaptığım maddelerle anlatmaya çalışacağım.

1-Örneğin;”Psikanaliz” yöntemiyle bir insanın nasıl şeyleşmiş bilinç haline gelebileceğinin araştırılmasını önermiştir.

Üstelik Adorno bu konuda bir parça ümitte taşır.En azından kendileri üzerinde araştırma yapılmasına izin verebilirler diye düşünür.

Çoğu Nazi subayı yaptıkları şeyden pişmanlık duymamıştır.Hatta narsizme varan kendini beğenmişlik ve kibir içindedirler.

2-Nazi subaylarının tekrarlanmaması için felsefenin ilk yapması gereken neden-nasıl bir insanın bu hale geldiğini bulmaktır.Şu anki dünyamız ,mesela teknolojik insanlar üretmektedir.Ve burada abartılı ve akıl dışı bir şeyler vardır.Buna da “teknolojik örtü” diyor Adorno.Neredeyse bu abartı teknolojiyi bugün bir FETİŞ durumuna dönüştürmüştür.

#Adorno ekliyor-Teknolojiyi fetiş durumuna getirmeye eğilimli kişiler en basit tanımıyla sevgiye yabancı kimselerdir.

3-En acı ve en talihsiz olanı bu tip kişiliğin uygarlaşmanın bir dışa vurumu  olarak algılanmasıdır.Yani ne kadar duygusuzsan veya bunu ne kadar bastırabiliyorsan o kadar uygarsın sanılmasıdır.

#Günümüzde istisnasız herkes çok az sevildiğinden yakınır ve bunun nedeni de kendilerini çok az sevmeleridir.

4-Auschwitz’in  oluşmasının en önemli nedeni özdeşleşme yoksunluğudur.Buna parazitlik demiştir.

5-Adorno burada sevgiyi yüceltme  çabasında olmadığını da eklemiş.Yani, sevme yeteneği olmayan birine sevmek gibi bir haksızlık önermiyorum diyor.

6-Öncelikle bu kişiliğin kendi koşullarını kavraması gerektiğini söylüyor Adorno.Yani ne kadar çok sevgiden ve sevelim sevilelim cümlelerinden  geçiyorsak o denli sevgisiz ideolojinin içine düşmüş oluruz.

 7-Auschwitz’in değişme olasılığı açığa çıkartılmalıdır.Gerçekte yine aynı insan dışılık yaşlılara,aydınlara,düzene uymayan herkese yönelebilir.Ve bunun serpilip gelişeceği en rahat yer milliyetçiliktir.

#İnsanlık bunları yaptı,kötüye gidiyor gibi hissetmemeliyiz çünkü insan güçlü ve sevgi potansiyelinde olabilen bir varlıktır ve dolayısıyla bu insan dışılıkla örülmüş tarihin değişebilir fikrini benimsemeliyiz.

8-Ve burada yine Teodor Adorno;direnişlere somut örneklerin gençler aktarılabileceğinide savunmuştur.Antiküreselleşme hareketi gibi.

9-Demiştir ki:Tüm politik öğretim Auschwitz’in tekrarlanmaması üzerine odaklanmalı.Çünkü 21.yy.da işgaller devam etmekte ve hatta eskisinden de insandışı olmaya başlamıştır.Bana göre burada korkunç bir gerçek vardır ki bu insan dışılık bize göre sanallaştırılıp süslü bir pakete koyulmuştur.

#Bunun için eğitimin iktidar korkusu olmadan insan üzerine eğilmesi gerekir.ÖRN:Devletin varlığı bireylerin üzerinde düşünülürse TERÖR duygusu zihnimize çoktan yerleşmiştir.

ADORNO konuşmasını şöyle bitirmiştir:”Korkarım en kuşatıcı eğitim bile yeni nesil katil liderlerin oluşmasına engel olmayacak.”

#Teodor Adorno herhalde bunu G.W.Bush yani küçük Bush’u düşünerek söylemiş olsa gerek.

Köle gibi davranan ve köleliği ebedileştirip kendini alçaltan sadist muhafızlar varolduğu sürece eğitim ve aydınlanmanın yapılabilmesi için fazla şans yoktur.Ve burada benim eklemek istediğim çok önemli bir nokta var:Umutsuzluğun nedeni tek bir katil liderin oluşmasını engelleyemeyebiliriz.Ama katil liderin köle gibi kullandığı AMORF kitlenin oluşmasını eğitimle engelleyebiliriz.