Untitled Document


2007 15. Uluslararası Felsefe Olimpiyatları'nda Birinci Olan Zeynep Pamuk'un Yazısının Türkçe Çevirisi ve Orjinali Zeynep Pamuk Altın Madalya XV. Dünya Felsefe Olimpiyatı Mayıs 2007 - Antalya Modern Toplumlarda Özgürlük, Güvenlik ve Çokkültürlülük Belçikalı sürrealist René Magritte’in insan özgürlüğü kavramını bir penceresi bulut parçacıklarının uçuştuğu parlak mavi bir gökyüzüne, başka bir penceresi Rönesans stilinde çıplak bir kadına açılan bir oda olarak resmettiği bir tablosu vardır. Pencereler özgürleştirici olduğu kadar odanın üç duvarı korkutucudur. Odanın ortasında ise resme bakan kişiye doğrultulmuş bir top bulunur. Magritte’in insan özgürlüğüne bakış açısı, ideal devleti tanımlamaya çalışan düşünürler için önemli bir ikilem olan özgürlük ve güvenlik konusunda düşünmeye yönlendirir. Devlet bireyin ne kadar özgür olmasına izin verebilir? Özgürlüğün sınırı var mıdır, olmalı mıdır? Gerekli olan sınır ile insanların “doğal” haklarının ihlali olarak tanımlanabilecek durum arasındaki çizgiyi devlet nereden ve nasıl çizebilir? Modern toplumlarda topun namlusu, resme farklı özgürlük düşünceleriyle dahil olan “öteki”ne ve aynı zamanda gökyüzünün sonsuzluğunu gösteren, toplumun bütünün özgürlüğü olarak yorumlanabilecek olan pencereye doğrultulmuştur. Spinoza’nın devletin amacının “korku yoluyla hükmetmek, zaptetmek, itaati sağlamak” değil, “herkesin...tam güvenlik içinde yaşamasını” sağlamak olduğu düşüncesi, Spinoza’nın ifade ettiği gibi bir tezat olarak değerlendirilmemiştir. Bir gelenekten filozoflar, korku uyandırmak olmasa bile, itaati sağlamanın Spinoza’nın devletin amacı olarak gösterdiği “tam güvenlik” için gerekli bir koşul olduğunu öne sürmüşlerdir. Devlet eserinde Platon ideal toplumu, bilgeliği kabul edilen bir grup insanın, yani filozof kralların, kitleleri yönetme hakkı ve sorumluluğu olduğu bir toplum olarak tanımlar. Bilgi ve deneyimlerinden dolayı bu kişilerin insanların geri kalanından daha sağlam yargı yetisi olduğu düşünülür. Mağara Alegorisi’nde Platon bu kişilerin güneş ışığını görmüş oldukları benzetmesini kullanır. Toplumun geri kalanı ise yalnız gölgeleri görebilen insanlardan oluşur. Platon’un oligarşik ideal toplum tanımı kolayca istismar edilebilir ve ellerine sınırsız güç verilen bir grup insanın tiranlığına dönüşebilir. Filozof krallar yoldan çıkarılamaz nitelikte olsalar bile, onların kararlarının toplum için en iyi kararlar olacağının kanıtı yoktur. Modern demokrasi anlayışı ışığında Platon’un devletini antidemokratik olduğu ve dolayısıyla modern toplumların siyasetinde geçerliliğini yitirdiği düşüncesiyle bir kenara bırakmak kolaydır. Ancak unutulmamalıdır ki Platon da toplum için en iyi olanı istemektedir ve tasarladığı ideal devletin insanlara “tam güvenlik” sağlamasını hedeflediği düşüncesini destekleyecektir. İnsanların itaat etme eğilimleri vardır. Bu insan doğasında olan bir özellik olabileceği gibi toplum tarafından yaratılmış da olabilir; ama var olduğu kanıtlanmıştır. Psikolog Stanley Milgram’ın 1960’larda yaptığı Milgram Deneyleri, deneklerden eloktrotlara bağlanmış başka bir deneğe (bu kişi aslında deneyi yapanlardan biridir) bazı sorular sormasını istemiştir. Soruları soran kişiye, cevap veren yanlış cevap verdiğinde ona elektrik şoku vermesi söylenmiştir. Yavaş yavaş şokların voltajı arttırılmış, ama deneyi yapan kişi soruları sorana şokları vermeye devam etmesini söylemiştir. Sorguyu yapan, öteki kişinin acı içinde kıvrandığını gördüğünde bile, devam etmesi emredildiği için elektrik vermeye devam etmiştir. Totaliter rejimler, insanların itaat etme eğilimi ile Platon’un tüm gücü ellerinde bulunduran bir grup insan idealini birleştirerek despot amaçlar için kullanmışlardır. Hatta Nazi yönetimi saf kötülükten ziyade, kendilerine söyleneni, ya da görevleri olanı yapan memurların rutinine dayandırılmıştır. Bu durum Hannah Arendt tarafından kötülüğün sıradanlığı olarak adlandırılmıştır. Platon’un ideali uç noktalara taşındığında ortaya çıkabilecek felakete örnek olarak gösterilebilir. Spinoza’nın devletin itaate dayalı olmaması gerektiği yargısı doğrulanmıştır, ancak “tam güvenlik içinde yaşamak” fikri ile özgürlük düşüncesi hala bağdaştırılmamıştır. Toplum Sözleşmesi’nde Rousseau, devlet ile insanlar arasında yapılacak bir sözleşme ile insanların devlet tarafından sağlanacak birtakım sosyal hizmet ve ayrıcalıklardan faydalanmak uğruna bazı haklarından vazgeçmeyi ya da özgürlüklerini sınırlandırmayı kabul etmeleri gerektiğini savunur. Rousseau’nun fikirleri demokrasi yanlısı olsa da, Rousseau siyasi felsefede Platon’un çizgisini takip eden geleneğin temsilcilerindendir. Başka bir deyişle Rousseau bireyin tamamıyla özgür olmasını desteklemez; toplu refah ve uyumu, ya da toplumsal hakları bireyin haklarının üstünde tutar. Spinoza’nın tanımındaki kişinin “doğuştan gelen, kendisine ve başkalarına zarar vermeden var olma hakkı” başkalarına zarar vermek ifadesinin ne anlama geldiği sorusunu doğurur. Başkaları (ya da toplum) James Joyce’un Ulysses eserinden zarar görebilir. Hatta bu eserin müstehcenliğinin toplumun güvenliğine bir tehdit oluşturduğu iddia edilebilir (ki edilmiştir). Rousseau’nun felsefesi Joyce’un doğal ifade hakkını değil, Joyce’un bastırılmasını ve Ulysses’in sansürlenmesini destekleyecektir. Joyce toplumda bir tehdit unsuru olarak görülüyorsa birey olarak düşündüğünü söyleme hakkından vazgeçmelidir. Bu durum modern toplumların temelindeki sorunlardan biridir ve çoğu zaman baskı ve sansürle çözümlenen fikir ayrılıklarına ve uyuşmazlıklara sebep olur. Isaiah Berlin “Özgürlük Üzerine” adlı makalesinde durumu ustalıkla özetler. Berlin özgürlük kavramını ikiye ayırır: Pozitif özgürlük ve negatif özgürlük. Özgürlüğün ikiye ayrılacak kadar basit olmadığı düşünülebilir; ancak bu ayrım eldeki durum için uygundur. Negatif özgürlük, özgürlüğün geleneksel olarak anlaşılan tanımıdır: Bireyin kısıtlanmadan yaşama özgürlüğü. Locke’u izleyen liberal, birey temelli gelenek, özgürlüğün bu tanımını benimser. Pozitif özgürlük ise Rousseau’nun özgürlük olarak tanımlayacağı kavramdır: Toplumun zarar, tehdit ve saldırıdan uzak olma özgürlüğü. Pozitif özgürlük toplumun genelinin iyiliği için bireyin sınırlandırılmasını gerektirir. Örneğin İran’ın Salman Rüşdi’ye karşı, Şeytan Ayetleri romanında Hz. Muhammed’i aşağıladığı iddia edilen ifadeler nedeniyle ölüm fetvası vermesi durumunda negatif özgürlük Rüşdi’nin düşündüğünü yazma hakkı olduğunu, İran devletinin onu yargılama hakkı olmadığını savunur. Pozitif özgürlük ise bu durumda Müslüman toplumun saldırıya maruz kalmama hakkı olduğunu ve kimliklerinin temelinde olan dinlerine hakaret edildiği için Rüşdi’nin İran halkının özgürlüğünü ihlal ettiğini savunur. Böyle bir durumda taraflardan birinin ya da ötekinin kesin haklı olduğu sonucuna varmak mümkün değildir. İki tarafa da kendi bakış açısından haklıdır. Spinoza’nın “kişinin doğuştan gelen, kendisine ve başkalarına zarar vermeden var olma ve iş görme hakkı” bu sorunu çözmekte yetersiz kalır. Kişinin doğuştan gelen var olma (veya ifade) hakkı başkalarına zarar vermesini beraberinde getirebilir. Eğer başkalarına zarar verme insan özgürlüklerine sınır çizmede ölçek olarak alınırsa çoğunluğun tiranlığıyla sonuçlanacak bir duruma düşme tehlikesi vardır. Bu durumda çoğunluğun zararlı olarak tanımladığı her şey kolaylıkla azınlık gruplarını ve bu gruplardaki bireyleri baskı altında tutmak için kullanılabilir. Değer yargılarının ve geleneklerin etnik ve dini gruplar arasında farklılık gösterdiği çokkültürlü toplumlar, bu farklı kültürel grupları herkes için geçerli olduğu varsayılan yasalarla yargılama ve birleştirme zorunluluğuyla karşı karşıyadır. Spinoza “doğal var olma hakkı”ndan bahseder. Doğal olduğu varsayılan ve bütün bireyler için daha iyi bir toplum yaratmayı hedefleyen başka haklar da vardır. Ama bu hakların temelinde bireyselliğe dayalı batılı değerlerin olduğu ve bu değerlerin toplumsal kimliklerini korumak isteyen ve kendilerini grup kimlikleri çerçevesinde tanımlamak isteyen bazı azınlık grupları tarafından paylaşılmadığı öne sürülebilir (Kymlicka). Bir devlet resmi dilini ilan edip herkesin bu dilde eğitim görmesi gerektiğini söyleyebilir. Bir azınlık grubu ise dil geleneklerini korumak ve devam ettirmek için çocuklarının okulda kendi dillerinde eğitim görmesini isteyebilir. Bu zararsız bir taleptir. Öte yandan bir azınlık grubu kendi geleneklerine göre başka aşiretten birisi kendi aşiretlerinden birini öldürürse aşiret yasasına göre öç alınması ve öbür aşiretten birinin öldürülmesi gerektiğini belirtebilir. Böylece “sivil kanın sivil elleri kirlettiği” (Romeo ve Jülyet) bir kan davası ortaya çıkar. Bu pek zararsız bir talep değildir. Kişinin “doğal” (gerçi bu azınlık grubu bu hakkı doğal olarak tanımlamayabilir) var olma hakkıyla doğrudan çelişmektedir. Devlet bünyesindeki kültürel grupların yasalarının ve değerlerinin uygulanmasına ve devletin yasalarıyla bütünleştirilmesine nereye kadar izin vermelidir? Will Kymlicka bu sorunları tanımlayıp derinlemesine tartışmasına rağmen geçerli ve uygulanabilir bir çözüm önermez. Azınlıkları uyuma zorlamak bir ötekileştirme süreci doğuracaktır. Devlet azınlıklara “Siz farklısınız, bu nedenle yanlışsınız. Benim belirlediğim kuralları kabul etmelisiniz,” demiş olacaktır. Bu yapıcı bir tutum değildir. Spinoza’nın güvenlik isteğinin başkalarına zarar vermeden var olma şartıyla bağdaştırılması, ancak topluluklar arası karşılıklı diyalog yoluyla sağlanabilir. İranlılar Rüşdi’nin Şeytan Ayetleri’ni neden yazmış olabileceğini sorgulamalı, Rüşdi İranlılar ile dinleri arasındaki bağı anlamaya çalışmalıdır. Devlet, okullarda farklı bir dilde eğitimin ulusal güvenliğe tehdit oluşturmayabileceğini görmeli, aşiretler birbirlerini öldürmeyi sürdürmenin kan davasını çözmeyeceğini anlamalıdır. Çokkültürlülük demokrasinin vazgeçilmez bir parçasıdır ve demokrasi dışlayan değil, dahil edici bir rejim olmalıdır. Magritte benzetmesine geri dönersek, değişik kültürel gruplar topu gökyüzüne açılan pencereden dışarı atmak için el vermelidir ki çıplak kadın Havva’yı andıran saflığını kaybetmeden boş odaya bakmayı sürdürsün. Freedom, Security and Multiculturalism in Modern Societies There is a painting by the Belgian surrealist René Magritte depicting the concept of human liberty as a room with one window opening onto a bright blue sky with clouds like puffs of smoke and another onto a Renaissance-style female nude. In the middle of the boxlike room, where the three walls are as intimidating as the windows are liberating, there is a cannon aimed at the viewer of the painting. Magritte’s perspective on human liberty invites reflection on the concepts of freedom vs. security, which is a central dilemma for thinkers who have aimed at creating the best form of state. How far can a state allow its individuals to be free? Is there, or should there be a limit to freedom, and where and how can a state draw the line between what is a necessary limit to freedom and what would be described as an infringement upon the “natural” rights of human beings? In modern societies the cannon has been turned towards “the other,” who is intruding upon the scene with different notions of liberty, as well as to the window depicting the inifinity of the sky, which can be interpreted as the freedom of society as a whole. The transition between Spinoza’s idea that the aim of a government is not “to rule, or restrain, by fear, nor to exact obedience” but that it is to make sure that “everyman... may live in all possible security” has not been treated as the contrast that Spinoza expresses it to be. A tradition of philosophers have argued that exacting obedience, if not inspiring fear, is a necessary condition for achieving “all possible security,” which Spinoza holds up as the aim of a state, and not contradictory to its achievement as Spinoza argues. Plato, in The Republic, visualizes the ideal society as one where a group of men with presupposed wisdom, i.e. the philosopher kings, have the right, as well as the responsibility of ruling the masses. Because of their knowledge and experience, they are regarded as having better judgment than the rest of the people. In the Cave Allegory, Plato uses the metaphor that these men have seen sunlight, while the rest of society is made of people who can only see its shadow. Plato’s oligarchic description of the ideal state can esaily be exploited and turned into the tyranny of a group of people given limitless power. Even if these philosopher kings prove incorruptible – which is highly unlikely – there is no proof that their decision will be the best for the people. In the light of the modern idea of democracy, it is easy to dismiss Plato’s republic as anti-democratic, and therefore as having lost its validity in the politics of modern societies. However, it must be kept in mind that Plato also had the best interest of the people in mind and he would support the idea that his republic aimed to grant “all possible security” to its people. People have a tendency for obedience. This may be an inherent quality or it may be socially constructed, but it has been proved to exist. The Milgram Experiments, conducted by pyschologist Stanley Milgram in the 1960’s, have asked subjects to ask certain questions to another subject (one of the experimenters in disguise) who was tied to electrodes. The questioning person was then asked to give the answering subject an electric shock each time he gave the wrong answer. Slowly the voltage of the shocks was increased, but the person conducting the experiment ordered the interrogator to keep giving the shocks. Even when the interrogator saw the other person writhing in obvious pain, he continued to give the shocks simply because he was ordered to do so. Totalitarian regimes have found the combination of people’s tendency to obey and the Platonic vision of a group of people holding all authority to conveniently serve tyrannical purposes. In fact, the Nazi regime relied more on the routine of officers doing what they were told, or what was set as their duty, rather than on pure evil. This is the situation coined by Hannah Arendt as the banality of evil. It exemplifies the catastrophic results of Plato’s idea taken to extremes. Spinoza’s judgment that the state must not be based on obedience has proved accurate, but the idea of “living in all possible security” remains to be reconciled with the idea of liberty. In The Social Contract, Rousseau argues that there must be a contract between the people and the state, whereby people consent to give up certain rights, or accept limits to their freedom in order to benefit from the social privileges that the state can provide. Although Rousseau’s ideas are pro-democracy, he still belongs to the tradition in political philosophy that follows the line of Plato. In other words, Rousseau does not support the full liberty of the individual; he values communal wealth and harmony, or communal rights, over the rights of the individual. Spinoza’s description of everyman’s “natural right to exist without injury to himself and others,” raises the question of what it means to injure others. Others (or society) might be injured by James Joyce’s Ulysses and it may be argued (in fact it has been argued) that the obscenity of this work is a threat to society’s security. Rousseau’s philosophy would support the suppression of Joyce and the censorship of Ulysses over Joyce’s natural right to express himself freely. He as an individual must give up his right to say what he thinks if he is regarded as a threat to society. As much as Rousseau aims to maintain the functioning of the state and of society through sacrifices on the part of the people, he fails to reconcile individual liberties with social welfare. This situation is one of the inherent flaws of modern societies and results in clashes of opinion and controversy, which is often solved by suppression and censorship. Isaiah Berlin acutely summarizes the situation in his essay entitled “On Freedom.” Berlin divides the concept of freedom into two: Positive freedom and negative freedom. Although it can be argued that freedom is not so simple as to be divided into two, the categorization is convenient for the case at hand. Negative freedom is the sense of freedom conventionally understood: The freedom of the individual to live free from restraint. The liberal, indiviual-based tradition following Locke adheres to such a definition of freedom. Positive freedom, on the other hand, is what Rousseau would have defined as freedom: It is the freedom of society to be free from offense, injury, or threat. Positive freedom necessitates the limiting of the individual for the general good. To give an example, in the case of the fatwa declared by Iran against Salman Rushdie due to the presumably insulting description of Mohammed in The Satanic Verses, negative freedom would defend that Rushdie has the right to write what he thinks and that the Iraninan state has no right to persecute him. Positive freedom, on the other hand, would argue that the Muslim community has the right to be free from insult, and since their religion, which is the core of their identity, was insulted, Rushdie has committed a breach of their freedom. It is impossible to come to the conclusion that one or the other of the sides in such a case is absolutely right. Both sides are right from their own perspective. Spinoza’s ultimate aim of man’s “natural right to exist and work, without injury to himself and others” is insufficient in solving this dilemma. A man’s natural right to exist (or express himself) may involve injury to others. If injury to others is taken as the standard for setting limits to human freedom, it is easy to end up with the tyranny of the majority, whereby what the majority considers offensive can be used to suppress minority groups and their members. Multicultural societies, where values and traditions differ from one ethnic or religious group to another, are faced with the problem of having to judge and unite these diverse cultural groups by a single set of laws assumed to be true for all. Spinoza mentions the “natural right to exist.” There are other rights assumed to be natural, and aimed at creating a better society for all individuals, but it can be argued that these rights take as their basis certain Western values based on individuality, which may not be shared by minority groups that want to preserve their communal identities and express themselves in terms of this group identity. (Kymlicka) A state may declare an official language and decree that everyone must be educated in this language, while a minority group may want their children to learn their own language at school as a way of protecting and continuing their linguistic tradition. This is a harmless enough request to make. Then again, a minority group may also say that according to their tradition if somebody from a different clan kills a member of their own clan, tradition dictates that they take revenge and kill somebody else from the other clan, thus creating a blood feud where “civil blood makes civil hands unclean” (Romeo and Juliet). This is not such a harmless request. It directly contradicts each man’s “natural” right to exist (although that particular group may not describe this as a natural right). How far should the state permit the laws and values of cultural groups within society to be practiced and amalgamated into the laws of the state? While Will Kymlicka identifies and discusses the problem at length, he does not propose a solution. Forcing minorities to conformity would lead to a process of otherizing. “You are different,”the state would have declared. “Therefore you are wrong. You must accept the rules I set.” This is not a constructive approach. Reconciling Spinoza’s desire for security with his condition of existing without injuring others can only be achieved through a mutual intercommunal dialogue. The Iranians must question the reasons why Rushdie may have written The Satanic Verses and Rushdie must try to understand the bond between Iranians and their religious belief. The state should try to see that education in a different language at schools might not be a threat to national security and the clans mentioned must see that killing each other forever is not going to resolve the feud. Multiculturalism is essential in a democracy and democracy should be an inclusive rather than an exclusive regime. To return to the Magritte metaphor, different cultural groups should each give a hand to lift the cannon out of the room and out through the window with the blue sky, so that the nude lady looks on into the empty room without besmirching her Eve-like purity.

2007 15. Uluslararası Felsefe Olimpiyatları'nda Birinci Olan Zeynep Pamuk'un Yazısının Türkçe Çevirisi ve Orjinali

Zeynep Pamuk

Altın Madalya

XV. Dünya Felsefe Olimpiyatı

Mayıs 2007 - Antalya

Modern Toplumlarda Özgürlük, Güvenlik ve Çokkültürlülük

Belçikalı sürrealist René Magritte’in insan özgürlüğü kavramını bir penceresi bulut parçacıklarının uçuştuğu parlak mavi bir gökyüzüne, başka bir penceresi Rönesans stilinde çıplak bir kadına açılan bir oda olarak resmettiği bir tablosu vardır. Pencereler özgürleştirici olduğu kadar odanın üç duvarı korkutucudur. Odanın ortasında ise resme bakan kişiye doğrultulmuş bir top bulunur. Magritte’in insan özgürlüğüne bakış açısı, ideal devleti tanımlamaya çalışan düşünürler için önemli bir ikilem olan özgürlük ve güvenlik konusunda düşünmeye yönlendirir. Devlet bireyin ne kadar özgür olmasına izin verebilir? Özgürlüğün sınırı var mıdır, olmalı mıdır? Gerekli olan sınır ile insanların “doğal” haklarının ihlali olarak tanımlanabilecek durum arasındaki çizgiyi devlet nereden ve nasıl çizebilir? Modern toplumlarda topun namlusu, resme farklı özgürlük düşünceleriyle dahil olan “öteki”ne ve aynı zamanda gökyüzünün sonsuzluğunu gösteren, toplumun bütünün özgürlüğü olarak yorumlanabilecek olan pencereye doğrultulmuştur.

Spinoza’nın devletin amacının “korku yoluyla hükmetmek, zaptetmek, itaati sağlamak” değil, “herkesin...tam güvenlik içinde yaşamasını” sağlamak olduğu düşüncesi, Spinoza’nın ifade ettiği gibi bir tezat olarak değerlendirilmemiştir. Bir gelenekten filozoflar, korku uyandırmak olmasa bile, itaati sağlamanın Spinoza’nın devletin amacı olarak gösterdiği “tam güvenlik” için gerekli bir koşul olduğunu öne sürmüşlerdir. Devlet eserinde Platon ideal toplumu, bilgeliği kabul edilen bir grup insanın, yani filozof kralların, kitleleri yönetme hakkı ve sorumluluğu olduğu bir toplum olarak tanımlar. Bilgi ve deneyimlerinden dolayı bu kişilerin insanların geri kalanından daha sağlam yargı yetisi olduğu düşünülür. Mağara Alegorisi’nde Platon bu kişilerin güneş ışığını görmüş oldukları benzetmesini kullanır. Toplumun geri kalanı ise yalnız gölgeleri görebilen insanlardan oluşur. Platon’un oligarşik ideal toplum tanımı kolayca istismar edilebilir ve ellerine sınırsız güç verilen bir grup insanın tiranlığına dönüşebilir. Filozof krallar yoldan çıkarılamaz nitelikte olsalar bile, onların kararlarının toplum için en iyi kararlar olacağının kanıtı yoktur. Modern demokrasi anlayışı ışığında Platon’un devletini antidemokratik olduğu ve dolayısıyla modern toplumların siyasetinde geçerliliğini yitirdiği düşüncesiyle bir kenara bırakmak kolaydır. Ancak unutulmamalıdır ki Platon da toplum için en iyi olanı istemektedir ve tasarladığı ideal devletin insanlara “tam güvenlik” sağlamasını hedeflediği düşüncesini destekleyecektir.

İnsanların itaat etme eğilimleri vardır. Bu insan doğasında olan bir özellik olabileceği gibi toplum tarafından yaratılmış da olabilir; ama var olduğu kanıtlanmıştır. Psikolog Stanley Milgram’ın 1960’larda yaptığı Milgram Deneyleri, deneklerden eloktrotlara bağlanmış başka bir deneğe (bu kişi aslında deneyi yapanlardan biridir) bazı sorular sormasını istemiştir. Soruları soran kişiye, cevap veren yanlış cevap verdiğinde ona elektrik şoku vermesi söylenmiştir. Yavaş yavaş şokların voltajı arttırılmış, ama deneyi yapan kişi soruları sorana şokları vermeye devam etmesini söylemiştir. Sorguyu yapan, öteki kişinin acı içinde kıvrandığını gördüğünde bile, devam etmesi emredildiği için elektrik vermeye devam etmiştir. Totaliter rejimler, insanların itaat etme eğilimi ile Platon’un tüm gücü ellerinde bulunduran bir grup insan idealini birleştirerek despot amaçlar için kullanmışlardır. Hatta Nazi yönetimi saf kötülükten ziyade, kendilerine söyleneni, ya da görevleri olanı yapan memurların rutinine dayandırılmıştır. Bu durum Hannah Arendt tarafından kötülüğün sıradanlığı olarak adlandırılmıştır. Platon’un ideali uç noktalara taşındığında ortaya çıkabilecek felakete örnek olarak gösterilebilir. Spinoza’nın devletin itaate dayalı olmaması gerektiği yargısı doğrulanmıştır, ancak “tam güvenlik içinde yaşamak” fikri ile özgürlük düşüncesi hala bağdaştırılmamıştır.

Toplum Sözleşmesi’nde Rousseau, devlet ile insanlar arasında yapılacak bir sözleşme ile insanların devlet tarafından sağlanacak birtakım sosyal hizmet ve ayrıcalıklardan faydalanmak uğruna bazı haklarından vazgeçmeyi ya da özgürlüklerini sınırlandırmayı kabul etmeleri gerektiğini savunur. Rousseau’nun fikirleri demokrasi yanlısı olsa da, Rousseau siyasi felsefede Platon’un çizgisini takip eden geleneğin temsilcilerindendir. Başka bir deyişle Rousseau bireyin tamamıyla özgür olmasını desteklemez; toplu refah ve uyumu, ya da toplumsal hakları bireyin haklarının üstünde tutar. Spinoza’nın tanımındaki kişinin “doğuştan gelen, kendisine ve başkalarına zarar vermeden var olma hakkı” başkalarına zarar vermek ifadesinin ne anlama geldiği sorusunu doğurur. Başkaları (ya da toplum) James Joyce’un Ulysses eserinden zarar görebilir. Hatta bu eserin müstehcenliğinin toplumun güvenliğine bir tehdit oluşturduğu iddia edilebilir (ki edilmiştir). Rousseau’nun felsefesi Joyce’un doğal ifade hakkını değil, Joyce’un bastırılmasını ve Ulysses’in sansürlenmesini destekleyecektir. Joyce toplumda bir tehdit unsuru olarak görülüyorsa birey olarak düşündüğünü söyleme hakkından vazgeçmelidir.

Bu durum modern toplumların temelindeki sorunlardan biridir ve çoğu zaman baskı ve sansürle çözümlenen fikir ayrılıklarına ve uyuşmazlıklara sebep olur. Isaiah Berlin “Özgürlük Üzerine” adlı makalesinde durumu ustalıkla özetler. Berlin özgürlük kavramını ikiye ayırır: Pozitif özgürlük ve negatif özgürlük. Özgürlüğün ikiye ayrılacak kadar basit olmadığı düşünülebilir; ancak bu ayrım eldeki durum için uygundur. Negatif özgürlük, özgürlüğün geleneksel olarak anlaşılan tanımıdır: Bireyin kısıtlanmadan yaşama özgürlüğü. Locke’u izleyen liberal, birey temelli gelenek, özgürlüğün bu tanımını benimser. Pozitif özgürlük ise Rousseau’nun özgürlük olarak tanımlayacağı kavramdır: Toplumun zarar, tehdit ve saldırıdan uzak olma özgürlüğü. Pozitif özgürlük toplumun genelinin iyiliği için bireyin sınırlandırılmasını gerektirir. Örneğin İran’ın Salman Rüşdi’ye karşı, Şeytan Ayetleri romanında Hz. Muhammed’i aşağıladığı iddia edilen ifadeler nedeniyle ölüm fetvası vermesi durumunda negatif özgürlük Rüşdi’nin düşündüğünü yazma hakkı olduğunu, İran devletinin onu yargılama hakkı olmadığını savunur. Pozitif özgürlük ise bu durumda Müslüman toplumun saldırıya maruz kalmama hakkı olduğunu ve kimliklerinin temelinde olan dinlerine hakaret edildiği için Rüşdi’nin İran halkının özgürlüğünü ihlal ettiğini savunur.

Böyle bir durumda taraflardan birinin ya da ötekinin kesin haklı olduğu sonucuna varmak mümkün değildir. İki tarafa da kendi bakış açısından haklıdır. Spinoza’nın “kişinin doğuştan gelen, kendisine ve başkalarına zarar vermeden var olma ve iş görme hakkı” bu sorunu çözmekte yetersiz kalır. Kişinin doğuştan gelen var olma (veya ifade) hakkı başkalarına zarar vermesini beraberinde getirebilir. Eğer başkalarına zarar verme insan özgürlüklerine sınır çizmede ölçek olarak alınırsa çoğunluğun tiranlığıyla sonuçlanacak bir duruma düşme tehlikesi vardır. Bu durumda çoğunluğun zararlı olarak tanımladığı her şey kolaylıkla azınlık gruplarını ve bu gruplardaki bireyleri baskı altında tutmak için kullanılabilir.

Değer yargılarının ve geleneklerin etnik ve dini gruplar arasında farklılık gösterdiği çokkültürlü toplumlar, bu farklı kültürel grupları herkes için geçerli olduğu varsayılan yasalarla yargılama ve birleştirme zorunluluğuyla karşı karşıyadır. Spinoza “doğal var olma hakkı”ndan bahseder. Doğal olduğu varsayılan ve bütün bireyler için daha iyi bir toplum yaratmayı hedefleyen başka haklar da vardır. Ama bu hakların temelinde bireyselliğe dayalı batılı değerlerin olduğu ve bu değerlerin toplumsal kimliklerini korumak isteyen ve kendilerini grup kimlikleri çerçevesinde tanımlamak isteyen bazı azınlık grupları tarafından paylaşılmadığı öne sürülebilir (Kymlicka). Bir devlet resmi dilini ilan edip herkesin bu dilde eğitim görmesi gerektiğini söyleyebilir. Bir azınlık grubu ise dil geleneklerini korumak ve devam ettirmek için çocuklarının okulda kendi dillerinde eğitim görmesini isteyebilir. Bu zararsız bir taleptir. Öte yandan bir azınlık grubu kendi geleneklerine göre başka aşiretten birisi kendi aşiretlerinden birini öldürürse aşiret yasasına göre öç alınması ve öbür aşiretten birinin öldürülmesi gerektiğini belirtebilir. Böylece “sivil kanın sivil elleri kirlettiği” (Romeo ve Jülyet) bir kan davası ortaya çıkar. Bu pek zararsız bir talep değildir. Kişinin “doğal” (gerçi bu azınlık grubu bu hakkı doğal olarak tanımlamayabilir) var olma hakkıyla doğrudan çelişmektedir. Devlet bünyesindeki kültürel grupların yasalarının ve değerlerinin uygulanmasına ve devletin yasalarıyla bütünleştirilmesine nereye kadar izin vermelidir?

Will Kymlicka bu sorunları tanımlayıp derinlemesine tartışmasına rağmen geçerli ve uygulanabilir bir çözüm önermez. Azınlıkları uyuma zorlamak bir ötekileştirme süreci doğuracaktır. Devlet azınlıklara “Siz farklısınız, bu nedenle yanlışsınız. Benim belirlediğim kuralları kabul etmelisiniz,” demiş olacaktır. Bu yapıcı bir tutum değildir. Spinoza’nın güvenlik isteğinin başkalarına zarar vermeden var olma şartıyla bağdaştırılması, ancak topluluklar arası karşılıklı diyalog yoluyla sağlanabilir. İranlılar Rüşdi’nin Şeytan Ayetleri’ni neden yazmış olabileceğini sorgulamalı, Rüşdi İranlılar ile dinleri arasındaki bağı anlamaya çalışmalıdır. Devlet, okullarda farklı bir dilde eğitimin ulusal güvenliğe tehdit oluşturmayabileceğini görmeli, aşiretler birbirlerini öldürmeyi sürdürmenin kan davasını çözmeyeceğini anlamalıdır. Çokkültürlülük demokrasinin vazgeçilmez bir parçasıdır ve demokrasi dışlayan değil, dahil edici bir rejim olmalıdır. Magritte benzetmesine geri dönersek, değişik kültürel gruplar topu gökyüzüne açılan pencereden dışarı atmak için el vermelidir ki çıplak kadın Havva’yı andıran saflığını kaybetmeden boş odaya bakmayı sürdürsün.

Freedom, Security and Multiculturalism in Modern Societies

There is a painting by the Belgian surrealist René Magritte depicting the concept of human liberty as a room with one window opening onto a bright blue sky with clouds like puffs of smoke and another onto a Renaissance-style female nude. In the middle of the boxlike room, where the three walls are as intimidating as the windows are liberating, there is a cannon aimed at the viewer of the painting. Magritte’s perspective on human liberty invites reflection on the concepts of freedom vs. security, which is a central dilemma for thinkers who have aimed at creating the best form of state. How far can a state allow its individuals to be free? Is there, or should there be a limit to freedom, and where and how can a state draw the line between what is a necessary limit to freedom and what would be described as an infringement upon the “natural” rights of human beings? In modern societies the cannon has been turned towards “the other,” who is intruding upon the scene with different notions of liberty, as well as to the window depicting the inifinity of the sky, which can be interpreted as the freedom of society as a whole.

The transition between Spinoza’s idea that the aim of a government is not “to rule, or restrain, by fear, nor to exact obedience” but that it is to make sure that “everyman... may live in all possible security” has not been treated as the contrast that Spinoza expresses it to be. A tradition of philosophers have argued that exacting obedience, if not inspiring fear, is a necessary condition for achieving “all possible security,” which Spinoza holds up as the aim of a state, and not contradictory to its achievement as Spinoza argues. Plato, in The Republic, visualizes the ideal society as one where a group of men with presupposed wisdom, i.e. the philosopher kings, have the right, as well as the responsibility of ruling the masses. Because of their knowledge and experience, they are regarded as having better judgment than the rest of the people. In the Cave Allegory, Plato uses the metaphor that these men have seen sunlight, while the rest of society is made of people who can only see its shadow. Plato’s oligarchic description of the ideal state can esaily be exploited and turned into the tyranny of a group of people given limitless power. Even if these philosopher kings prove incorruptible – which is highly unlikely – there is no proof that their decision will be the best for the people. In the light of the modern idea of democracy, it is easy to dismiss Plato’s republic as anti-democratic, and therefore as having lost its validity in the politics of modern societies. However, it must be kept in mind that Plato also had the best interest of the people in mind and he would support the idea that his republic aimed to grant “all possible security” to its people.

People have a tendency for obedience. This may be an inherent quality or it may be socially constructed, but it has been proved to exist. The Milgram Experiments, conducted by pyschologist Stanley Milgram in the 1960’s, have asked subjects to ask certain questions to another subject (one of the experimenters in disguise) who was tied to electrodes. The questioning person was then asked to give the answering subject an electric shock each time he gave the wrong answer. Slowly the voltage of the shocks was increased, but the person conducting the experiment ordered the interrogator to keep giving the shocks. Even when the interrogator saw the other person writhing in obvious pain, he continued to give the shocks simply because he was ordered to do so. Totalitarian regimes have found the combination of people’s tendency to obey and the Platonic vision of a group of people holding all authority to conveniently serve tyrannical purposes. In fact, the Nazi regime relied more on the routine of officers doing what they were told, or what was set as their duty, rather than on pure evil. This is the situation coined by Hannah Arendt as the banality of evil. It exemplifies the catastrophic results of Plato’s idea taken to extremes. Spinoza’s judgment that the state must not be based on obedience has proved accurate, but the idea of “living in all possible security” remains to be reconciled with the idea of liberty.

In The Social Contract, Rousseau argues that there must be a contract between the people and the state, whereby people consent to give up certain rights, or accept limits to their freedom in order to benefit from the social privileges that the state can provide. Although Rousseau’s ideas are pro-democracy, he still belongs to the tradition in political philosophy that follows the line of Plato. In other words, Rousseau does not support the full liberty of the individual; he values communal wealth and harmony, or communal rights, over the rights of the individual. Spinoza’s description of everyman’s “natural right to exist without injury to himself and others,” raises the question of what it means to injure others. Others (or society) might be injured by James Joyce’s Ulysses and it may be argued (in fact it has been argued) that the obscenity of this work is a threat to society’s security. Rousseau’s philosophy would support the suppression of Joyce and the censorship of Ulysses over Joyce’s natural right to express himself freely. He as an individual must give up his right to say what he thinks if he is regarded as a threat to society. As much as Rousseau aims to maintain the functioning of the state and of society through sacrifices on the part of the people, he fails to reconcile individual liberties with social welfare.

This situation is one of the inherent flaws of modern societies and results in clashes of opinion and controversy, which is often solved by suppression and censorship. Isaiah Berlin acutely summarizes the situation in his essay entitled “On Freedom.” Berlin divides the concept of freedom into two: Positive freedom and negative freedom. Although it can be argued that freedom is not so simple as to be divided into two, the categorization is convenient for the case at hand. Negative freedom is the sense of freedom conventionally understood: The freedom of the individual to live free from restraint. The liberal, indiviual-based tradition following Locke adheres to such a definition of freedom. Positive freedom, on the other hand, is what Rousseau would have defined as freedom: It is the freedom of society to be free from offense, injury, or threat. Positive freedom necessitates the limiting of the individual for the general good. To give an example, in the case of the fatwa declared by Iran against Salman Rushdie due to the presumably insulting description of Mohammed in The Satanic Verses, negative freedom would defend that Rushdie has the right to write what he thinks and that the Iraninan state has no right to persecute him. Positive freedom, on the other hand, would argue that the Muslim community has the right to be free from insult, and since their religion, which is the core of their identity, was insulted, Rushdie has committed a breach of their freedom.

It is impossible to come to the conclusion that one or the other of the sides in such a case is absolutely right. Both sides are right from their own perspective. Spinoza’s ultimate aim of man’s “natural right to exist and work, without injury to himself and others” is insufficient in solving this dilemma. A man’s natural right to exist (or express himself) may involve injury to others. If injury to others is taken as the standard for setting limits to human freedom, it is easy to end up with the tyranny of the majority, whereby what the majority considers offensive can be used to suppress minority groups and their members.

Multicultural societies, where values and traditions differ from one ethnic or religious group to another, are faced with the problem of having to judge and unite these diverse cultural groups by a single set of laws assumed to be true for all. Spinoza mentions the “natural right to exist.” There are other rights assumed to be natural, and aimed at creating a better society for all individuals, but it can be argued that these rights take as their basis certain Western values based on individuality, which may not be shared by minority groups that want to preserve their communal identities and express themselves in terms of this group identity. (Kymlicka) A state may declare an official language and decree that everyone must be educated in this language, while a minority group may want their children to learn their own language at school as a way of protecting and continuing their linguistic tradition. This is a harmless enough request to make. Then again, a minority group may also say that according to their tradition if somebody from a different clan kills a member of their own clan, tradition dictates that they take revenge and kill somebody else from the other clan, thus creating a blood feud where “civil blood makes civil hands unclean” (Romeo and Juliet). This is not such a harmless request. It directly contradicts each man’s “natural” right to exist (although that particular group may not describe this as a natural right). How far should the state permit the laws and values of cultural groups within society to be practiced and amalgamated into the laws of the state?

While Will Kymlicka identifies and discusses the problem at length, he does not propose a solution. Forcing minorities to conformity would lead to a process of otherizing. “You are different,”the state would have declared. “Therefore you are wrong. You must accept the rules I set.” This is not a constructive approach. Reconciling Spinoza’s desire for security with his condition of existing without injuring others can only be achieved through a mutual intercommunal dialogue. The Iranians must question the reasons why Rushdie may have written The Satanic Verses and Rushdie must try to understand the bond between Iranians and their religious belief. The state should try to see that education in a different language at schools might not be a threat to national security and the clans mentioned must see that killing each other forever is not going to resolve the feud. Multiculturalism is essential in a democracy and democracy should be an inclusive rather than an exclusive regime. To return to the Magritte metaphor, different cultural groups should each give a hand to lift the cannon out of the room and out through the window with the blue sky, so that the nude lady looks on into the empty room without besmirching her Eve-like purity.